Działalność ubezpieczeniowa to szerokie pojęcie, obejmujące cały szereg działań, opartych na przepisach prawa krajowego. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej zaistniały nowe okoliczności. Polska stanęła wobec konieczności przedefiniowania kilku pojęć związanych z ubezpieczeniami. Temat ten jest ważny dla wszystkich, poważnie myślących, o ubezpieczeniach.
Ustawa o ubezpieczeniach określa zasady, na jakich krajowe oraz zagraniczne firmy ubezpieczeniowe mogą prowadzić swoją działalność po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Do nadzoru nad ubezpieczycielami ustawa powołała Komisję Nadzoru Ubezpieczeń (KNU), która ma za zadanie nadzór, zapewniający ochronę interesów ubezpieczonych. Przejęła ona odpowiednie uprawnienia ministra finansów oraz Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń.
Ustawa precyzuje także obowiązki ubezpieczycieli, określa warunki wykonywania działalności w zakresie ubezpieczeń osobowych oraz majątkowych, zasady wykonywania zawodu aktuariusza, organizację i zasady sprawowania nadzoru ubezpieczeniowego, organizacji i funkcjonowania ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego oraz rzecznika ubezpieczonych.
Konieczne zezwolenie
Działalność ubezpieczeniowa w gruncie rzeczy obejmuje czynności związane z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych (grupy i rodzaje ubezpieczeń określa załącznik do ustawy). Do czynności tych należą:
• zawieranie umów ubezpieczenia,
• reasekuracja,
• gwarancje ubezpieczeniowe,
• wypłacanie ustalonych odszkodowań,
• ocena ryzyka w ubezpieczeniach majątkowych,
• ustalanie składek i prowizji,
• wysokość szkód,
• prowadzenie postępowań regresowych,
• lokowanie środków zakładu ubezpieczeń,
• marketing i reklamę świadczonych usług.
Szczegółowe wyliczenie tych czynności służy zapobieżeniu nielegalnej działalności ubezpieczeniowej. Dopuszcza się jednak zlecanie niektórych czynności innym firmom, np. likwidację szkód. Nie zmieniła się zasada, że zakłady nie mogą prowadzić jednocześnie ubezpieczeń na życie oraz pozostałych ubezpieczeń osobowych i majątkowych.
Na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej trzeba mieć zezwolenie. Dla krajowego zakładu ubezpieczeń (mającego siedzibę w Polsce) wydaje je KNU. Zakład może wykonywać swoją działalność wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych.
Zakład udziela ochrony na podstawie umowy ubezpieczenia. Z ustawy wynika, że postanowienia jej ogólnych warunków, sformułowane niejasno, mają być interpretowane na korzyść ubezpieczonego.
Co się zmieniło po wejściu do Unii?
Firmy z obcym kapitałem, mające swoją siedzibę poza granicami Polski, mogą działać u nas na zasadzie wzajemności i po uzyskaniu zezwolenia. Po przystąpieniu Polski do Unii zmieniła się sytuacja ubezpieczycieli państw członkowskich. Nie muszą już ubiegać się o odrębne zezwolenie na działalność ubezpieczeniową w KNU. Wystarczy, że mają zezwolenie ze swojego kraju.
Zakład ubezpieczeniowy z państwa, należącego do Wspólnoty, może założyć u nas oddział. Najpierw jednak KNU i jej odpowiednik w danym kraju wymienią informacje o dotychczasowej jego działalności oraz warunkach, na jakich może ją wykonywać w Polsce. Gdy firma ubezpieczeniowa zechce działać w innej formie (np. przez agentów lub brokerów), potrzebne będą informacje o grupach ubezpieczeń, na jakie posiada zezwolenie, o rodzaju ryzyk, które zamierza u nas ubezpieczać oraz zaświadczenie, że dysponuje środkami na pokrycie marginesu wypłacalności.
Ubezpieczyciele krajowi też będą mogli podejmować działalność w państwach członkowskich. Pozostaną jednak pod nadzorem KNU. Zakłady ubezpieczeń z innych krajów mogą mieć u nas oddziały główne, po uzyskaniu zezwolenia KNU.
